وقتی پیچ لولا گم شود، فروشنده ی یراق آلات اولین چیزی که می پرسد اندازه ی رزوه است. رزوه متریک زبان مشترک پیچ و مهره هاست و حرف M و یک عدد کوچک بیشتر آن را خلاصه می کند. در ادامه معنی این علامت ها را می خوانید.
رزوه متریک یعنی چه؟
رزوه همان شیار مارپیچی روی پیچ و داخل مهره است که دو قطعه را قفل می کند؛ توضیح عمومی آن در صفحه ی رزوه ی پیچ آمده است. در سامانه ی متریک، ابعاد رزوه را به میلی متر می نویسند. استاندارد رزوه ی متریک ایزو شکل و ابعاد این رزوه ها را تعریف می کند و تقریباً همه ی ابزار صنعتی از آن پیروی می کنند.
معنی M6 و M8 در رزوه متریک
حرف M نشان می دهد رزوه متریک است و عدد بعدی قطر اسمی بر حسب میلی متر. M6 قطر اسمی شش و M8 هشت میلی متر دارد. اگر عدد دیگری بعد از آن نباشد، گام درشت پیش فرض است: یک میلی متر برای M6 و ۱٫۲۵ میلی متر برای M8. گام فاصله ی دو قله ی متوالی رزوه است.
چرا اندازه ی رزوه متریک مهم است؟
پیچ M6 در مهره ی M8 محکم نمی شود، و پیچ M8 اصلاً داخل مهره ی M6 نمی رود. حتی دو پیچ با قطر یکسان ولی گام مختلف (درشت و ریز) با هم جفت نمی شوند. اجبار پیچ در مهره ی ناسازگار رزوه را خراب می کند و قطعه را عملاً خراب می سازد.
کاربرد رزوه متریک در قفل و لولا
لولای آلنی پیچ هشت گوش توخالی دارد که با آچار آلن باز می کنید. روی بعضی مدل های کلیندان، مثلاً لولای برنجی با رزوه ی M6 و لولای آلومینیومی M8، همین علامت در نام محصول آمده است. قفل ها و دستگیره ها هم برای نصب روی ورق به پیچ و مهره نیاز دارند. ابعاد دقیق را از مشخصات همان محصول بگیرید، چون هر مدل می تواند متفاوت باشد.
چطور اندازه ی رزوه را تشخیص دهیم؟
- قطر بیرونی پیچ را با کولیس بسنجید.
- گام را با شابلون رزوه سنج یا مقایسه با پیچ سالم پیدا کنید.
- نتیجه را به صورت M و قطر و گام (مثلاً M6 و گام یک) بنویسید.
- با نمونه ی خرید یا جدول سازنده تطبیق دهید.
نکته های تعویض پیچ و مهره
- جنس پیچ جدید را با محیط هماهنگ کنید، مثلاً استنلس در رطوبت.
- به طول پیچ توجه کنید تا از ضخامت ورق و لولا بلندتر باشد.
- نوع سر پیچ (آلن یا چهارسو) را حفظ کنید تا آچار قبلی کار کند.
- واشر فنری یا مهره ی قفل شونده در محیط لرزان بگذارید.
تفاوت گام درشت و ریز
برای هر قطر، یک گام درشت و یک یا چند گام ریز وجود دارد. گام ریز را مثلاً M8x1 می نویسند و رزوه ی فشرده تری دارد. گام درشت در مصارف عمومی رایج تر است و در قطعات ساده ی تابلو معمولاً با آن سروکار دارید. هنگام خرید پیچ یدکی، همیشه علامت کامل را بگیرید.
پیچ لب پر و گشتاور بستن
سفت کردن بیش از حد می تواند رزوه ی مهره یا پیچ را خراب کند، و سفت نکردن باعث لقی و لرزش می شود. گشتاور مجاز به جنس، اندازه و دستور سازنده بستگی دارد و برای قطعات ظریف مثل پیچ لولا بهتر است با دست و آچار آلن مناسب ببندید. برای اتصال شمش ها از آچار گشتاورسنج استفاده کنید.
سؤال های رایج درباره ی رزوه متریک
آیا M6 و ۶ میلی متر یکی است؟ M6 یعنی قطر اسمی ۶ میلی متر؛ قطر واقعی کمی کمتر از آن است.
آیا رزوه ی اینچی با متریک جفت می شود؟ خیر، پیچ و مهره باید هر دو در یک سامانه باشند.
اندازه ی آچار آلن چقدر است؟ برای هر پیچ متفاوت است؛ عدد را از جدول سازنده بگیرید.
چرا رزوه متریک جهانی شده است؟
سامانه ی متریک بر پایه ی میلی متر است و هماهنگ سازی تولید در کشورهای مختلف را ساده می کند. بیشتر قطعات صنعتی وارداتی هم از همین استاندارد پیروی می کنند. برای همین، آشنایی با رزوه متریک به خریدار و تعمیرکار کمک می کند بدون آزمون و خطا قطعه ی یدکی بخرد و به جای حدس، با اعداد کار کند.
هنگام ثبت سفارش، علامت رزوه را در کنار نام محصول بنویسید، مثلاً «پیچ آلن M6 با گام یک». این جمله ی کوتاه خطای تحویل را به شدت کم می کند. همچنین اگر قطعه ی قدیمی را دارید، یک نمونه ی سالم از آن را به فروشنده نشان دهید تا اندازه را با چشم و کولیس هم تأیید کنید.
برای انتخاب قطعه با اندازه ی مطمئن، لولاهای تابلو برق را ببینید و با ما در تماس باشید. شناخت رزوه متریک جلوی سفارش اشتباه و برگشت کالا را می گیرد.
