قفلی که زنگ زده فقط ظاهر بدی ندارد؛ در را گیر می اندازد، آب بندی را خراب می کند و گاهی ایمنی تابلو را به خطر می اندازد. بیشتر تابلوهایی که بعد از چند سال از کار می افتند، از خوردگی یراق آلات تابلو شروع کرده اند. این مقاله علت ها و راه های پیشگیری را مرور می کند.
خوردگی یراق آلات تابلو: زنگ زدگی از کجا شروع می شود
خوردگی واکنش شیمیایی فلز با محیط است. برای فولاد، وجود رطوبت و اکسیژن اکسید آهن (زنگ) می سازد. نمک، مواد شیمیایی، و تماس دو فلز غیرهم جنس این واکنش را سریع تر می کند. پوشش هایی مثل آبکاری و رنگ فلز را از محیط جدا می کنند، ولی اگر پوشش خراش بخورد یا از بین برود، خوردگی از همان نقطه آغاز می کند.
هفت دلیل رایج
- رطوبت و تقطیر بخار داخل تابلو (تفاوت دما بین شب و روز)
- محیط های ساحلی و شور
- مواد شیمیایی، دود و شوینده ها
- خراش خوردن پوشش آبکاری هنگام نصب
- تماس دو فلز غیرهم جنس مثل آلومینیوم با فولاد (خوردگی گالوانیک)
- آب بندی ضعیف و ورود باران یا شست وشو
- کیفیت پایین آبکاری
پیشگیری
- انتخاب جنس مناسب: استنلس یا برنج برای محیط های سخت.
- آبکاری باکیفیت: قطعاتی با آبکاری ضخیم و یکنواخت انتخاب کنید.
- آب بندی: گسکت سالم و قفل و لولای محکم برای فشار یکنواخت.
- واشر عایق: بین فلزات غیرهم جنس از واشر پلاستیکی یا عایق استفاده کنید.
- تهویه یا هیتر: برای جلوگیری از تقطیر داخل تابلو.
- پیچ هم جنس: پیچ و مهره ی لولای استنلس هم استنلس باشد.
برنامه ی بازدید:
- هر چند ماه یک بار ظاهر قفل و لولا را بررسی کنید و محل های لک یا لکه ی زنگ را ببینید.
- محور و لولا را با روان کار مناسب و به مقدار کم روغن کاری کنید.
- نقاط خراشیده را با پوشش محافظ یا رنگ مخصوص ترمیم کنید.
- گسکت را بررسی کنید و در صورت ترک یا سفتی تعویض کنید.
- پیچ ها را بازبینی کنید و در صورت لقی سفت کنید.
- از ابزار سنگین و شوینده ی قوی که پوشش را می خورد استفاده نکنید.
اگر درباره ی خوردگی یراق آلات تابلو تردید دارید، عکس و اندازه ها را برای ما بفرستید تا نظر کارشناسی بدهیم.
کی دیگر تعمیر جواب نمی دهد؟
اگر قفل سخت می چرخد، لولا لق شده، پوشش به طور گسترده ریخته یا زنگ به رزوه ها رسیده است، تعویض اقتصادی تر و ایمن تر از تعمیر است. قطعه ی خوردگی دیده استحکام خود را از دست می دهد و ممکن است در بدترین زمان بشکند.
خوردگی یراق آلات تابلو: اشتباه هایی که زنگ را بیشتر می کند
- رنگ کردن روی زنگ بدون تمیزکاری
- استفاده از ابزار سنگین و خراش دادن پوشش
- نادیده گرفتن تقطیر داخل تابلو
- استفاده از پیچ فولادی معمولی با قطعات استنلس
برای محیط های مرطوب لولاهای استنلس استیل ۳۰۴ و قفل های تابلو برق را ببینید.
سه محیط پرخطر:
تابلوی کنار دریا: نمک هوا حتی قطعات آبکاری شده را در چند ماه می خورد؛ یراق آلات استنلس و گسکت سالم لازم است.
تابلو در پمپ خانه یا سرداب: رطوبت دائمی و تقطیر؛ تهویه یا هیتر داخل تابلو و جنس مقاوم مهم اند.
برای تابلو در کارخانه ی شیمیایی: بخارات خورنده؛ پوشش های خاص یا استنلس ۳۱۶ بهتر است.
درمان زنگ سطحی
- زنگ سطحی را با برس نرم و محلول مناسب پاک کنید.
- قطعه را خشک کنید و در صورت امکان ضدزنگ بمالید.
- پوشش محافظ یا رنگ مخصوص روی نقطه بزنید.
- اگر زنگ عمیق شده و رزوه خورده، قطعه را عوض کنید.
- علت رطوبت (آب بندی، تقطیر) را رفع کنید تا مشکل برنگردد.
نکته ی عملی درباره ی خوردگی یراق آلات تابلو: قبل از هر تصمیم، ابعاد، جنس و محیط نصب را با هم بسنجید.
پیشگیری ارزان تر است یا تعویض؟
روان کاری و بازبینی دوره ای تقریباً هزینه ای ندارد؛ ولی تعویض یراق آلات خوردگی دیده همراه با دستمزد و توقف تابلو بسیار گران تر است.
چک لیست:
- هر ۳ تا ۶ ماه ظاهر و روان کاری قفل و لولا را بررسی کنید.
- گسکت ها را سالانه بازبینی کنید.
- نقاط خراشیده را سریع ترمیم کنید.
- تقطیر داخل تابلو را با تهویه یا هیتر کنترل کنید.
- در محیط های سخت، از ابتدا جنس مقاوم انتخاب کنید.
در گفت وگو با کارشناسان فروش، بیشترین سؤال ها درباره ی خوردگی یراق آلات تابلو به ابعاد و محل نصب برمی گردد.
نقش طراحی در جلوگیری از خوردگی
بخشی از خوردگی یراق آلات تابلو در مرحله ی طراحی رقم می خورد. اگر درِ تابلو طوری طراحی شده که آب روی لولا و قفل جمع شود، هیچ آبکاری ای عمر زیادی نمی آورد. شیب سقف تابلو، سایبان کوچک، محل ورود کابل از پایین و فاصله ی تابلو از زمین، همه در میزان رطوبتی که به یراق آلات می رسد مؤثرند. پیش از انتخاب جنس، یک بار نگاه کنید آب باران یا بخار از کجا می آید و مسیرش را اصلاح کنید.
اگر پایه ی علمی موضوع برایتان جالب است، این منابع را ببینید: خوردگی (ویکی پدیا) و خوردگی گالوانیک (ویکی پدیا) و آبکاری نیکل (ویکی پدیا).
سؤال های متداول درباره ی خوردگی یراق آلات تابلو
روغن کاری برای قفل مفید است؟
بله، با روان کار مناسب و به مقدار کم؛ روغن زیاد می تواند گرد و غبار جذب کند.
خوردگی گالوانیک چیست؟
وقتی دو فلز غیرهم جنس در حضور رطوبت در تماس باشند، فلز فعال تر سریع تر می خورد.
رنگ کردن زنگ زدگی را حل می کند؟
فقط اگر ابتدا زنگ کاملاً تمیز و پوشش پایه زده شود؛ در غیر این صورت زنگ زیر رنگ ادامه می یابد.
پیشگیری بهتر از تعمیر: خوردگی یراق آلات تابلو
خوردگی با انتخاب جنس مناسب، آب بندی، نصب دقیق و نگهداری دوره ای قابل کنترل است. هزینه ی پیشگیری همیشه کمتر از هزینه ی تعویض و توقف تابلو است.










